ही योजना हाताने व पारंपरिक साधनांनी काम करणाऱ्या कारागीर आणि हस्तकला व्यवसायिकांना ओळख, कौशल्यविकास, आधुनिक साधने, कर्ज, डिजिटल व्यवहार आणि बाजारपेठेशी जोडणी देण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे. योजनेचा कालावधी FY 2023-24 ते FY 2027-28 असून एकूण आर्थिक तरतूद ₹13,000 कोटी आहे.
🎯 योजनेची उद्दिष्टे
- पारंपरिक कारागिरांना अधिकृत ओळख देणे
- कौशल्यामध्ये सुधारणा करणे
- आधुनिक आणि चांगली साधने उपलब्ध करून देणे
- तारणाशिवाय व्यवसाय कर्जाची सुविधा देणे
- डिजिटल व्यवहारांना प्रोत्साहन देणे
- Branding आणि Marketing मध्ये मदत करणे
- कारागिरांना देशांतर्गत व मोठ्या बाजारपेठेशी जोडणे
👨🔧 कोणत्या 18 व्यवसायांसाठी?
PM Vishwakarma मध्ये 18 पारंपरिक trades समाविष्ट आहेत:
- 🪚 सुतार – Carpenter
- ⛵ नाव बनविणारा – Boat Maker
- ⚔️ Armourer
- 🔨 लोहार – Blacksmith
- 🔧 Hammer & Tool Kit Maker
- 🔐 Locksmith
- 💍 सोनार – Goldsmith
- 🏺 कुंभार – Potter
- 🗿 मूर्तिकार/दगड कोरणारा – Sculptor/Stone Carver
- 👞 चर्मकार/मोची – Cobbler/Footwear Artisan
- 🧱 गवंडी – Mason
- 🧺 टोपली/चटई/झाडू/Coir Weaver
- 🧸 पारंपरिक बाहुली व खेळणी बनविणारा
- 💈 न्हावी – Barber
- 🌺 हार बनविणारा – Garland Maker
- 👕 धोबी – Washerman
- ✂️ शिंपी – Tailor
- 🕸️ मासेमारीचे जाळे बनविणारा – Fishing Net Maker
🪪 1. PM Vishwakarma Certificate & ID Card
पात्र कारागिराला PM Vishwakarma Certificate आणि ID Card देऊन अधिकृत ओळख दिली जाते.
🎓 2. प्रशिक्षण
Basic Training
5 ते 7 दिवस
Advanced Training
15 दिवस किंवा त्यापेक्षा जास्त
प्रशिक्षणादरम्यान:
₹500 प्रति दिवस stipend
आणि ₹1,000 transport allowance ची तरतूद आहे.
🧰 3. Toolkit Incentive
पारंपरिक व्यवसायासाठी आवश्यक आधुनिक/योग्य साधने घेण्यासाठी ₹15,000 पर्यंत Toolkit Incentive मिळू शकतो.
हे e-voucher स्वरूपात दिले जाते.
🏦 4. व्यवसायासाठी कर्ज
ही योजना अत्यंत महत्त्वाची आहे कारण कारागिरांना collateral-free Enterprise Development Loan मिळण्याची सुविधा आहे.
पहिला टप्पा
₹1 लाखापर्यंत
Repayment tenure: 18 महिने
दुसरा टप्पा
₹2 लाखापर्यंत
Repayment tenure: 30 महिने
म्हणजे दोन्ही टप्पे मिळून ₹3 लाखांपर्यंत credit support मिळू शकतो. व्याजदर 5% ठेवण्यात आला आहे.
दुसरा ₹2 लाखांचा टप्पा कोणाला?
पहिला loan tranche घेतल्यानंतर loan account standard ठेवणे आणि digital transactions करणे किंवा Advanced Training पूर्ण करणे यासारख्या अटी पूर्ण केल्यावर दुसरा tranche उपलब्ध होतो.
📱 5. Digital Transaction Incentive
व्यवसायात digital payment वापरणाऱ्या लाभार्थ्याला:
₹1 प्रति eligible digital transaction
कमाल:
100 transactions प्रति महिना
पर्यंत incentive मिळू शकतो.
📢 6. Marketing Support
कारागिरांना बाजारपेठ मिळण्यासाठी:
- Quality Certification
- Branding
- E-commerce platforms वर onboarding
- GeM सारख्या platforms शी जोडणी
- Advertising
- Publicity
- Trade fairs
- Marketing activities
यासाठी support दिला जातो.
👤 पात्रतेबाबत महत्त्वाचे
योजना 18 identified traditional trades मधील पात्र artisans/craftspeople साठी आहे. अर्जाच्या वेळी संबंधित trade, व्यवसायाची स्थिती आणि योजनेच्या इतर अटी तपासल्या जातात.
अधिकृत MSME माहितीप्रमाणे online application जवळच्या Common Service Centre (CSC) मार्फत करता येतो.
🔄 PM Vishwakarma चा संपूर्ण फायदा
सोप्या भाषेत:
ओळख
⬇️
Certificate + ID Card
⬇️
Skill Training
⬇️
₹500/day Training Stipend
⬇️
₹15,000 Toolkit Incentive
⬇️
₹1 लाख First Loan
⬇️
Digital Transaction Incentive
⬇️
₹2 लाख Second Loan
⬇️
Marketing & Branding Support
यामुळे पारंपरिक कारागिराला फक्त कर्जच नाही तर कौशल्य + साधने + वित्त + बाजारपेठ असा एकत्रित support मिळतो.
